Kiedy warto wykonać test na HIV?

Zdarzył mi się raz niezabezpieczony kontakt seksualny z nowym lub nieznanym partnerem

Co robić: Zaplanuj test na HIV. Odpowiedni moment zależy od tego, ile czasu upłynęło od narażenia.

• Mniej niż 21 dni temu: Autotest nie da jeszcze wiarygodnego wyniku. Jeśli zależy Ci na wcześniejszym wykryciu, laboratoryjne testy 4. generacji mogą wykryć HIV już od około 18 dni po narażeniu¹. W przeciwnym razie odczekaj i wykonaj test ponownie po 21 dniach.
• Od 21 dni do 12 tygodni: Autotest INSTI może u większości osób wykryć HIV w tym okresie. Wynik niereaktywny należy potwierdzić po 12 tygodniach.
• 12 tygodni lub więcej: Na tym etapie wynik autotestu uznaje się za rozstrzygający³.

Co jeszcze: Rozważ jednoczesne wykonanie testów na inne infekcje przenoszone drogą płciową (STI). Choroby takie jak chlamydioza, rzeżączka i kiła występują częściej niż HIV i mogą zostać przeoczone, jeśli wykonasz test tylko na HIV.

Przeczytaj więcej o okienku serologicznym HIV →

Regularnie uprawiam seks bez zabezpieczenia lub mam wielu partnerów

Należysz do grupy podwyższonego ryzyka i zaleca się regularne testowanie. CDC, BHIVA i WHO zalecają aktywnym seksualnie osobom dorosłym z tej grupy wykonywanie testu co 3–6 miesięcy, niezależnie od objawów¹²³.

Co jeszcze warto wziąć pod uwagę:

• PrEP (profilaktyka przedekspozycyjna): lek przyjmowany codziennie, który przy regularnym stosowaniu zmniejsza ryzyko zakażenia HIV drogą płciową o około 99%. Dostępny na receptę od lekarza, m.in. w poradniach chorób zakaźnych, oraz w niektórych serwisach internetowych.
• Regularne testowanie w kierunku STI: Infekcje przenoszone drogą płciową (STI) są częste u osób mających wielu partnerów, a większość z nich przebiega bezobjawowo. Standardowym zaleceniem jest regularne, kompleksowe badanie przesiewowe w kierunku STI.

Nowoczesne autotesty wykazują w badaniach z udziałem nieprzeszkolonych użytkowników czułość 100% i swoistość 99,8%⁵ — porównywalnie z szybkimi testami stosowanymi w placówkach medycznych.

Mam objawy grypopodobne po możliwym narażeniu

Objawy pojawiające się 2–4 tygodnie po narażeniu mogą czasem być wczesnymi oznakami HIV — gorączka, ból gardła, powiększone węzły chłonne, wysypka, zmęczenie. Pamiętaj jednak, że większość dolegliwości grypopodobnych nie ma związku z HIV, a objawy, które HIV rzeczywiście powoduje, pokrywają się z objawami wielu częstych chorób.

To, co należy zrobić, zależy od tego, jak dawno doszło do narażenia:

• Mniej niż 21 dni: Autotest wykrywający przeciwciała najprawdopodobniej nie da jeszcze wiarygodnego wyniku. Jeśli się niepokoisz, zapytaj lekarza lub w punkcie konsultacyjno-diagnostycznym (PKD) o badania laboratoryjne, które pozwalają wykryć zakażenie wcześniej.
• 21 dni lub więcej: Wykonaj test już teraz. Wynik reaktywny wymaga potwierdzenia laboratoryjnego; w przypadku wyniku niereaktywnego test należy powtórzyć po 12 tygodniach.

Przewodnik po objawach HIV →

Do możliwego narażenia doszło w ciągu ostatnich 72 godzin

To sytuacja pilna. Profilaktyka poekspozycyjna (PEP) to 28-dniowa kuracja lekowa, która może znacząco zmniejszyć ryzyko zakażenia HIV — musi jednak zostać rozpoczęta w ciągu 72 godzin od ekspozycji, a im szybciej, tym lepiej¹.

Gdzie można otrzymać PEP:

• Oddziały chorób zakaźnych — zwykle mogą rozpocząć podawanie PEP jeszcze tego samego dnia.
• Szpitalne oddziały ratunkowe (SOR) — poza godzinami pracy przychodni, w weekendy.
• Lekarz rodzinny (POZ) — może pomóc, ale w pilnej sytuacji lepiej od razu zgłosić się do szpitala zakaźnego lub na SOR.

PEP nie zastępuje testowania. Po zakończeniu 28-dniowej kuracji nadal konieczne będzie wykonanie testu 12 tygodni po ostatniej dawce³.

Okienko serologiczne HIV →

Jestem w ciąży lub planuję ciążę

Test na HIV jest częścią standardowej opieki prenatalnej w większości krajów Europy⁴. Każdej osobie w ciąży proponuje się test na HIV w ramach rutynowych badań prenatalnych — zwykle w pierwszym trymestrze.

Dlaczego to ważne: jeśli masz HIV, leczenie w czasie ciąży może niemal całkowicie zapobiec przeniesieniu wirusa na dziecko. Bez leczenia ryzyko przeniesienia z matki na dziecko wynosi około 25%; przy skutecznym leczeniu w czasie ciąży i porodu ryzyko to spada poniżej 1%¹.

Jeśli planujesz ciążę i nie masz aktualnego wyniku testu na HIV, teraz jest dobry moment na badanie. Porozmawiaj z lekarzem rodzinnym (lekarzem POZ), położną lub zgłoś się do punktu konsultacyjno-diagnostycznego (PKD).

Chcę zrobić test w ramach rutynowej profilaktyki zdrowia seksualnego

Autotest daje Ci prywatny, dokładny wynik w domu. Do wykonania autotestu nie potrzebujesz konkretnego powodu ani sytuacji ryzyka — wiele osób robi go w ramach regularnej dbałości o zdrowie seksualne.

CDC zaleca, aby każda osoba dorosła wykonała test na HIV przynajmniej raz w ramach rutynowej opieki zdrowotnej¹. Osoby dorosłe aktywne seksualnie powinny testować się częściej, w zależności od indywidualnej sytuacji.

Jeśli to Twój pierwszy test, najprostszym krokiem jest wykonanie go już teraz. Bez względu na wynik będziesz wiedzieć, co zrobić dalej.

Osoba, z którą jestem, właśnie otrzymała pozytywny wynik testu na HIV

Najpierw: jeśli był to autotest, wynik tej osoby wymaga potwierdzenia laboratoryjnego. Po potwierdzeniu powinna ona jak najszybciej rozpocząć leczenie antyretrowirusowe (ARV). Nowoczesne leczenie ARV jest bardzo skuteczne, a osoby leczone, u których wiremia jest niewykrywalna, nie mogą przenosić HIV na partnerów seksualnych (N=N — niewykrywalny = niezakaźny; ang. U=U)⁶.

W Twoim przypadku: wykonaj test. Obowiązuje okienko serologiczne — wykonaj test 21 dni po ostatnim kontakcie seksualnym, aby uzyskać wynik przesiewowy, oraz po 12 tygodniach, aby uzyskać wynik rozstrzygający.

Jeśli do ostatniego kontaktu doszło w ciągu ostatnich 72 godzin, zgłoś się pilnie do szpitala zakaźnego (oddziału chorób zakaźnych prowadzącego leczenie antyretrowirusowe) lub na szpitalny oddział ratunkowy (SOR) w sprawie PEP — patrz scenariusz 4 powyżej.

Na przyszłość: PrEP (profilaktyka przedekspozycyjna) może być dla Ciebie odpowiednim rozwiązaniem. Jeśli Twój partner lub partnerka rozpocznie skuteczne leczenie i osiągnie niewykrywalną wiremię, obowiązuje zasada N=N, co zapobiega dalszemu przenoszeniu HIV drogą płciową.

Życie z HIV — czego się spodziewać →